Energiecontract vast, variabel of dynamisch: de verschillen op een rij

De energie die uit je stopcontact komt, is bij elke leverancier hetzelfde. Wat verschilt, is hoe de prijs tot stand komt. Volgens ACM ConsuWijzer kun je kiezen uit drie soorten tarieven. Welke het voordeligst uitpakt, weet niemand vooraf: dat hangt af van hoe de energieprijzen zich ontwikkelen en van je eigen verbruik. Wel kun je kiezen hoeveel zekerheid je wilt.

De drie soorten in één tabel

	Vast	Variabel	Dynamisch
Prijs per kWh en m³	Staat vast voor de looptijd, bijvoorbeeld 1 of 3 jaar	De leverancier mag het tarief aanpassen, meestal op vaste momenten	Stroom per kwartier, uur of dag; gas per dag, gekoppeld aan de groothandelsmarkt
Wie draagt het prijsrisico?	Vooral de leverancier, tijdens de looptijd	Jij, met vertraging	Jij, direct
Opzegvergoeding	Mogelijk, als je vóór de einddatum opzegt	Nee	Nee
Opzegtermijn	Maximaal 1 maand	Maximaal 1 maand	Maximaal 1 maand
Voorspelbaarheid	Hoog	Gemiddeld	Laag; de leverancier kan niet goed inschatten wat je per jaar betaalt

Bronnen: ACM ConsuWijzer, vaste en variabele leveringskosten, tips bij het kiezen van een leverancier en opzegvergoeding en opzegtermijn.

Vast contract

Bij een vast contract betaal je de hele looptijd dezelfde prijs per kWh en m³. Stijgen de prijzen, dan betaal je niet meer. Dalen ze, dan profiteer je niet mee. Volgens ACM ConsuWijzer zijn vaste contracten vaak duurder dan variabele of dynamische contracten: je betaalt in feite voor de zekerheid.

Goed om te weten:

• Alleen het leveringstarief staat vast. Belastingen en netbeheerkosten kunnen tijdens de looptijd wel veranderen.
• Zeg je op vóór de einddatum, dan mag de leverancier een opzegvergoeding vragen. Die is gelijk aan het verlies dat de leverancier lijdt; is energie duurder geworden, dan betaal je niets. Hoe dat precies werkt, staat in het stappenplan overstappen.
• Na de looptijd verandert je vaste tarief in een variabel tarief. Je krijgt de nieuwe tarieven minstens 30 dagen van tevoren.

Een vast contract past vaak bij wie zijn maandlasten zo voorspelbaar mogelijk wil houden en een eventuele hogere prijs voor die zekerheid acceptabel vindt.

Variabel contract

Bij een variabel contract mag de leverancier het tarief aanpassen. Meestal gebeurt dat op vaste momenten, bijvoorbeeld elke 3 maanden; veel energiebedrijven wijzigen hun tarieven rond 1 januari en 1 juli. Wat er voor jou geldt, staat in de voorwaarden. De leverancier laat je nieuwe tarieven minimaal 1 maand van tevoren weten.

• Je betaalt geen opzegvergoeding als je overstapt.
• Een lage aanbiedingsprijs kan later veranderen. Vergelijk daarom ook na een tariefwijziging opnieuw.

Een variabel contract past vaak bij wie flexibel wil blijven, bijvoorbeeld omdat een verhuizing of een nieuwe installatie (warmtepomp, zonnepanelen) eraan komt, en prijsschommelingen kan opvangen.

Het modelcontract

Een modelcontract is een standaardcontract met een variabel tarief of met een vast tarief voor 1 jaar. De algemene voorwaarden zijn bij alle leveranciers gelijk. De tarieven van een variabel modelcontract mogen niet vaker dan 4 keer per jaar wijzigen. Volgens ACM ConsuWijzer is een modelcontract meestal niet het goedkoopste contract. Kijk dus of je er (ongemerkt) op zit, bijvoorbeeld na het aflopen van een vast contract.

Dynamisch contract

Bij een dynamisch contract is het stroomtarief gekoppeld aan de groothandelsprijs en verandert het ieder kwartier, uur of iedere dag. Het gastarief verandert per dag. Als de prijzen dalen of stijgen, merk je dat meteen. Dat kan voordelig zijn op momenten dat stroom goedkoop is, maar je betaalt meer als de prijzen stijgen.

• De leverancier moet vooraf uitleggen wat de risico's zijn, en dat het moeilijk is om je jaarkosten goed te voorspellen.
• Je betaalt geen opzegvergoeding als je overstapt.
• Een tarief dat per kwartier of uur verandert, kan alleen worden afgerekend als je verbruik ook zo nauwkeurig wordt gemeten. Vraag de leverancier welke meter je nodig hebt (in de praktijk een slimme meter).

Een dynamisch contract past vaak bij wie zijn verbruik kan verschuiven naar goedkope momenten, bijvoorbeeld met een elektrische auto, een thuisbatterij of apparaten die je op een timer zet, en wie prijspieken kan opvangen.

Enkeltarief of dubbeltarief?

Naast het soort contract kies je soms tussen enkel- en dubbeltarief. Bij dubbeltarief betaal je overdag een ander tarief dan 's nachts. ACM ConsuWijzer wijst erop dat nachtstroom tegenwoordig vaak niet meer goedkoper is dan stroom overdag, onder andere doordat zonnepanelen overdag veel stroom opwekken. Kijk dus naar de tijden en tarieven in je eigen contract.

Zonnepanelen: kijk verder dan het tarief

De salderingsregeling stopt per 1 januari 2027 (Rijksoverheid). Daarna krijg je voor teruggeleverde stroom een vergoeding van je leverancier; tot 2030 moet die minimaal 50% van het kale leveringstarief zijn. Leveranciers mogen ook terugleverkosten rekenen. Vergelijk daarom bij elk soort contract:

• het leveringstarief voor stroom die je afneemt;
• de terugleververgoeding;
• de terugleverkosten.

Die laatste twee kun je in de energie-overstapcheck meenemen bij "Overige kosten".

Zo kies je

1. Hoeveel zekerheid wil je? Wil je weten wat je maandelijks betaalt, dan ligt vast voor de hand. Kun je schommelingen opvangen, dan zijn variabel of dynamisch opties.
2. Kun je je verbruik verschuiven? Alleen dan heeft dynamisch echt zin.
3. Hoe lang wil je vastzitten? Bij vast betaal je mogelijk een opzegvergoeding als je eerder weg wilt.
4. Reken met je eigen cijfers. Vul je verbruik en de tarieven van het aanbod in de energie-overstapcheck in en vergelijk met je huidige contract.

Gekozen? Volg dan het stappenplan energieleverancier overstappen.