Basisverzekering of aanvullende verzekering: wat zit waar en wat heb je nodig?

In Nederland ben je wettelijk verplicht een basisverzekering te hebben. Daarnaast kun je kiezen voor een aanvullende verzekering. Die tweede is niet verplicht, en juist daar valt vaak iets te besparen: een pakket dat jaren geleden paste, past nu misschien niet meer. Hieronder lees je wat waar onder valt. Wat je kiest, bepaal je zelf; Lastenknip geeft geen verzekeringsadvies.

De basisverzekering

• Wettelijk verplicht.
• De overheid bepaalt wat erin zit (het basispakket). Dat is bij elke verzekeraar hetzelfde. Het verschil tussen basispolissen zit vooral in welke zorgverleners gecontracteerd zijn en hoeveel je vergoed krijgt bij een zorgverlener zonder contract (Rijksoverheid).
• Acceptatieplicht: een verzekeraar moet je accepteren voor de basisverzekering.
• Eigen risico: vanaf 18 jaar betaal je eerst zelf een deel van de kosten. In 2026 is dat € 385; voor 2027 is € 400 aangekondigd. Huisartsenzorg, verloskundige zorg en kraamzorg, en wijkverpleging vallen er niet onder (Rijksoverheid).

Wat zit wel en niet in het basispakket?

Een greep uit het overzicht van de Rijksoverheid (stand 2026). De volledige lijst staat bij Zorginstituut Nederland.

Zorg	In de basisverzekering?	Eigen risico?
Huisarts	Ja	Nee
Ziekenhuis, medisch specialist, spoedeisende hulp	Ja	Ja
De meeste medicijnen	Ja	Ja
Ggz (basis en specialistisch)	Ja	Ja
Tandarts, kinderen tot 18 jaar	Ja: controle en behandeling	Nee
Tandarts, vanaf 18 jaar	Alleen chirurgische tandheelkundige hulp en röntgenonderzoek	Ja
Fysiotherapie, vanaf 18 jaar	Beperkt: bij aandoeningen op de chronische lijst vanaf de 21e behandeling; de eerste 20 betaal je meestal zelf	Ja
Fysiotherapie, kinderen tot 18 jaar	Maximaal 18 behandelingen	Nee
Gewone bril en contactlenzen	Nee (medisch noodzakelijke lenzen en speciale brillen vaak wel)	–
Kraamzorg	Ja, met een eigen bijdrage per uur	Nee

Wat niet in de basis zit, betaal je zelf of via een aanvullende verzekering, als die het dekt.

De aanvullende verzekering

• Vrijwillig. Je kiest zelf of je er een neemt en welk pakket.
• Inhoud verschilt per verzekeraar en pakket, bijvoorbeeld tandarts, fysiotherapie, alternatieve zorg, brillen of zorg in het buitenland. Let op maximale vergoedingen per jaar.
• Geen acceptatieplicht. Een verzekeraar mag je weigeren. Volgens de Rijksoverheid passen verzekeraars bijna geen medische selectie meer toe, alleen bij enkele zeer uitgebreide pakketten.
• Wachttijd: bij een overstap kan een wachttijd gelden. Sommige kosten, zoals een nieuwe kroon, worden dan pas na bijvoorbeeld 6 maanden vergoed.
• Bij een andere verzekeraar mag. Je hoeft basis en aanvullend niet bij dezelfde verzekeraar te hebben, maar een losse aanvullende verzekering kan bijzondere voorwaarden of een hogere premie hebben.

Loont een aanvullende verzekering voor jou?

Een aanvullende verzekering is geen spaarpot: de verzekeraar rekent de verwachte vergoedingen en zijn eigen kosten mee in de premie. Hij loont vooral als hij je beschermt tegen kosten die je niet zelf kunt dragen, of als je de dekking ook echt gebruikt. Reken het zo na:

1. Tel je premie op. Wat betaal je per jaar voor je aanvullende verzekering(en)? Dat staat op je polisblad.
2. Tel je vergoedingen op. Hoeveel kreeg je het afgelopen jaar (en het jaar daarvoor) vergoed uit de aanvullende verzekering? Dat zie je in je declaratieoverzicht.
3. Kijk vooruit. Verwacht je volgend jaar meer of juist minder zorg die onder de aanvulling valt?
4. Vergelijk. Is de premie structureel hoger dan wat je terugkrijgt, en kun je die zorg zelf betalen? Dan is een lichter pakket of geen aanvulling misschien voordeliger. Verwacht je juist een dure behandeling, dan kan een pakket dat die dekt de moeite waard zijn. Let dan wel op wachttijden en maximale vergoedingen.

Tandarts: controles en gebitsreiniging zijn voor veel mensen goed zelf te betalen. Een tandartsverzekering is vooral interessant als je grotere behandelingen verwacht. Kijk naar het maximum per jaar en eventuele wachttijden.

Basispolis: natura, combinatie of restitutie

Bij de basisverzekering kies je ook het type polis. Dat bepaalt vooral je vrijheid in zorgverleners:

• Naturapolis: volledige vergoeding bij gecontracteerde zorgverleners; bij andere zorgverleners vaak een deel. Een budgetpolis is een naturapolis met een kleinere keuze aan gecontracteerde zorgverleners.
• Restitutiepolis: meer vrijheid om zelf een zorgverlener te kiezen, ook zonder contract, tot een marktconform tarief. Niet elke verzekeraar biedt er een aan.
• Combinatiepolis: voor sommige zorg natura, voor andere restitutie.

Controleer altijd of jouw ziekenhuis, apotheek en eventuele specialisten gecontracteerd zijn, en of er een zorgplafond geldt. Meer daarover en alle deadlines voor 2027 lees je in Zorgverzekering overstappen 2027.

Samengevat

1. De basisverzekering is verplicht en inhoudelijk overal gelijk; het verschil zit in premie en gecontracteerde zorg.
2. De aanvullende verzekering is vrijwillig; daar zitten de grootste verschillen.
3. Tel premie en vergoedingen van de afgelopen jaren op en kijk naar wat je verwacht.
4. Let op wachttijden en maximale vergoedingen.
5. Wijzigen of overstappen voor 2027 regel je uiterlijk 31 december 2026.